Պատմական Ակնարկ
  • Ո՜վ ցաւագին Տիրամայր, ահա քու առջեւդ կը խոնարհիմ իբր խեղճ մեղաւոր: Ընդունէ՛ աղօթքներս եւ արցունքներս:
    Ողջոյն քեզ Մարիամ...
    Ո՜վ ցաւագին Մարիամ, բարեխօսէ՛ ինծի համար, որ քեզի կը դիմեմ: Ո՜վ ցաւագին Տիրամայր, հոգիս յուսահատ է եւ կարիքներու բեռին տակ կքած: Զօրացո՛ւր եւ մխիթարէ` զիս զաւակդ: Կը սիրեմ քեզ եւ կը պաղատիմ քեզի:
    Ողջոյն Քեզ Մարիամ...
    Ո՜վ ցաւագին Մարիամ, բարեխօսէ՛ ինծի համար, որ քեզի կը դիմեմ: Ո՜վ ցաւագին Տիրամայր, սրտիս մէջ կը ծագի յոյսը՝ թէ զիս պիտի լսես անպայման: Այս է շնորհքը (...) որ կ'ակնկալեմ քեզմէ եւ ամբողջ սիրտս կը նուիրեմ քեզի:
    Ողջոյն Քեզ Մարիամ...
    Ո՜վ ցաւագին Մարիամ, բարեխօսէ՛ ինծի համար, որ քեզի կը դիմեմ: Ամէն:

  • Տէր Յիսուս, Երանելի Իգնատիոս Մալոյեանը Քեզ շատ սիրեց իր կեանքին ընթացքին ու յաճախ դիմեց Քեզի արտասանելով Քու Ս. Անունդ։ Ան՝ իր կեանքն ալ զոհեց Քու սիրոյդ եւ ժողովուրդիդ փրկութեան համար՝ յանձն առնելով չարչարանքներն ու մարտիրոս- ութիւնը։ Շնորհէ՛ մեզի, ո՜վ Տէր, անոր բարեխօսութեամբ, հետեւեալ շնորհքը..., զոր Քեզմէ կը խնդրենք, որպէսզի կարենանք հետեւիլ անոր օրինակին, նմանիլ անոր առաքին- ութիւններուն եւ տեսնել օր առաջ անոր պսակումը փառքով, զոր Եկեղեցին կը շնորհէ սուրբերուն։ Ամէն։
    Հայր մեր... Ողջոյն քեզ... Փառք Հօր...

Պատմական Ակնարկ

Զմմառու վանքը դարերու պատմութիւն ու մշակոյթ ունի: Ան կը հանդիսանայ աշխարհիս հայ մշակոյթի հինգերորդ կեդրոնը: Այսօր անոր յարկին տակ կը պահպանուին 2000 ձեռագրեր և 900 հայ հնատիպ գիրքեր:

Աբրահամ Պետրոս Ա. Արծիւեանի ապա անոր յաջորդ սրբալոյս Կաթողիկոսներուն անձնական թողօնը՝ որպէս հիմնաքար պիտի ծառայէին թանգարանին գալիք բոլոր հարստութիւններուն:

Մեր Հայրուն ստեղծած այս հոգեւոր և մշակութային կեդրոնը, նման հայկական հին Վարդապետարաններուն, այսօր իր մէջ կ'ամփոփէ մատենադարան, գրադարան և թանգարան, ինչպէս նաեւ բազմաբնոյթ սրահներ՝ Ձեռագիրներու, Հնատիպ և ժամանակակից գիրքերու, ընթերցասրահ և թանգարանային զանազան արժէքաւոր նմուշներու ցուցափեղկեր, Քարտէսներու բաժին, հին լուսանկաներու բաժին:

Զմմառու Պատրիարքական միաբանները ժրաջան մրջիւններու նման, իրենք զիրենք սնունդէ զրկելով, դէպի Զմմառ հայ վանք կեդրոնացուցին հայ մշակոյթի այս գանձերը, յաճախ զանոնք փրկելով անդարձ կորուստէ: Ծպտուած որպէս ջորեպաններ կամ վաճառականներ, անոնք փնտռեցին ու գնեցին կողոպտուած վանքերու առարկաները: Կը պատմուի թէ թանկագին շուրջարներէն մին՝ գրաստի մը քամակին տարածուած էր. վրան ալ՝ քիւրտ հեծեալ մը: Ժամանակի արհաւիրքները սպառնացին Հայոց փառաւոր անցեալի ոգիին ու նկարագրին ցոլացումն եղող այս հայ մշակութային արժէքներուն, սակայն Զմմառու միաբանները անոնց պաշտպան կանգնեցան, նոյնիսկ ի գին իրենց արեան: 1915-ի սեւ օրերուն վանքը գիշերով պաշարումի ենթարկուեցաւ թուրք հեծեալներու կողմէ: Վանականները գիշերով իրենց կռնակին վրայ փոխադրեցին 1500-է աւելի ձեռագրեր ու երկու դար պատմութիւն պահպանող դիւան: Զանոնք տարին ու պահեցին «Մար Շալիթա» կոչուած ամենամօտիկ վանքը, ուր երկար ատեն պահուած մնալէն՝ անոնք դժբախտաբար խոնաւութեան պատճառով վնասներու ենթարկուեցան:

Լիբանանը՝ Զմմառով Հայը ճանչցաւ: Էմիր Պէշիրի օրով՝ այս կայքը այնքան կարեւորութիւն ստացաւ, որ կաթողիկոսները դարձան անոր լաւագոյն խորհրդականները: Հոս էր, որ Էմիր Պէշիրը կը թողուր իր գանձերն ու ընտանիքը, երբ կը հարկադրուէր երկար ժամանակով բացակայիլ Լիբանանէն: Մինչեւ օրս պահուած ունինք անոր երախտապարտութիւնը արտայայտող թանգարանային առարկաներ:
Մշակոյթի այս Կեդրոնը նպաստն է հայ վանքի դարաւոր առաքելութեան ի սպաս Հայ մշակոյթին, զոր կը հռչակէ և կը ծանօթացնէ ողջ աշխարհին, առ այս՝ կազմակերպելով ցուցահանդէսներ, գիտաժողովներ և հրապարակային այլ ձեռնարկներ: